Wizyta delegacji polskiej na Węgrzech w dniach 18 - 21 maja 2004 r.

W dniach od 18 do 21 maja 2004 r. przebywali na Węgrzech Rzecznik Interesu Publicznego sędzia Bogusław Nizieński oraz jego zastępcy - sędzia Krzysztof Kauba i prokurator Krzysztof Lipiński. Delegacja polska została zaproszona przez Biuro Kontaktów Międzynarodowych Parlamentu Republiki Węgierskiej w związku z dziesięcioleciem działalności Węgierskiej Komisji do spraw Lustracji. Bezpośrednie kontakty Rzecznika Interesu Publicznego z sędziami węgierskimi trwają od kilku lat.

Lustracja w Polsce i na Węgrzech opiera się na analogicznych założeniach. W obu przypadkach realizowany jest ten sam cel - zapewnienie jawności życia publicznego. Dotyczy w szczególności ujawnienia powiązań z byłymi służbami specjalnymi osób, które zajmują wysokie stanowiska państwowe lub wykonują zawody wymagające zaufania publicznego. Zadania te realizowane są jednak różnymi metodami. W Polsce piętnowane jest zatajenie współpracy z organami bezpieczeństwa PRL. Pociąga ono za sobą odwołanie z funkcji publicznej i zakaz pełnienia takiej funkcji przez 10 lat. Osoby, które ujawniły taką współpracę w oświadczeniu lustracyjnym" mogą zajmować wszystkie stanowiska państwowe. Na Węgrzech nie składa się oświadczeń lustracyjnych. Osoby, którym udowodniono współpracę z byłymi organami bezpieczeństwa państwa, nie są odwoływane z zajmowanych stanowisk. Jedyną konsekwencją stwierdzenia takiej współpracy jest podanie tego faktu do wiadomości publicznej. Węgrzy przewidywali zakończenie lustracji 30 czerwca 2004 r. Założenie takie okazało się jednak niewykonalne, ponieważ nie udało się zlustrować wszystkich osób objętych przez ustawę. Czynności lustracyjne nie objęły dotychczas prokuratorów i części sędziów.

Problemy te były omawiane przez delegację polską na spotkaniach z przedstawicielami Parlamentu Republiki Węgierskiej, Trybunału Konstytucyjnego i środowisk uniwersyteckich. We wszystkich rozmowach uczestniczyli członkowie Węgierskiej Komisji do Spraw Lustracji. Szczególnie interesujące były spotkania z wiceprzewodniczącym Parlamentu László Mandurem, sędzią Trybunału Konstytucyjnego prof. dr Attilą Harmati i dziekanem Wydziału Prawa Uniwersytetu w Peczu Józsefem Pétréteim.

Polska delegacja była przyjmowana z wielką serdecznością i gościnnością. Na podkreślenie zasługuje również życzliwość i pomoc okazana przez Ambasadora RP na Węgrzech pana Rafała Wiśniewskiego. W dniu 19 maja 2004 r. Ambasador RP udekorował Sędziego Belę Incze, przewodniczącego Węgierskiej Komisji do Spraw Lustracji, Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej. Sędzia Bela Incze jest organizatorem konferencji międzynarodowych i spotkań polsko-węgierskich, na których omawiane są problemy lustracyjne. Jego działalność przyczynia się do zacieśnienia przyjaźni między naszymi narodami.

Krzysztof Kauba